snuiter-1hopsorrhinus_aureus

Snuiters (Rhinogradentia)

Wat?
Een interessante groep zoogdiertjes met bijzondere aanpassingen van hun snuit.

Waar?
De voormalige Hy-yi-yi-archipel.

Waarom?
Een subliem voorbeeld van adaptieve radiatie: hoe dieren zich in isolatie snel kunnen ontwikkelen tot nieuwe soorten.

Bij de snuiters (Rhinogradentia),een uitgestorven groep zoogdieren, kan je zien welke bizarre kant de evolutie op kan gaan als dieren zich in isolatie ontwikkelen. Op de eilanden van de afgelegen archipel van Hy-yi-yi spoelden ooit een stel spitsmuisachtige zoogdieren aan. De meeste ecologische niches van deze eilanden waren nog onbezet: er waren geen plantenetende dieren, geen insekten- of vleeseters, geen kleine alleseters.

Maar de snuiters hadden een troefkaart om zich snel te kunnen ontwikkelen tot enorm veel nieuwe soorten. Een speciale structuur aan hun neuzen, het nasorium, kon makkelijk veranderen in een scala aan nieuwe instrumenten. Bij sommige snuiters ontwikkelde het nasorium zich tot een soort zuignap. Andere populaties snuiters gingen er prooien mee vangen, weer andere konden er sprongen mee maken of zelfs mee vliegen, of genoeg snot mee produceren om vissen op te hengelen, enzovoort. Door de veelzijdigheid van hun nasoria konden de snuiters zich in explosief tempo ontwikkelen tot nieuwe soorten, en bijna alle ecologische niches van de archipel vervullen.

snuiter-
Emunctator sorbens (Credits)

Helaas zijn de Rhinogradentia nu verdwenen. In 1957 veroorzaakten Amerikaanse kernproeven de ondergang van Hy-yi-yi. Gelukkig heeft de Duitse bioloog Harald Stümpke een volledig overzicht van de 138 bekende soorten snuiters achtergelaten in zijn Bau und Leben der Rhinogradentia. Stümpke ging overigens met de eilanden ten onder, samen met alle andere experts op het gebied van de snuiters, die ten tijde van de kernproeven stomtoevallig een conferentie op één van de eilanden hielden. Wat ons rest zijn zijn pentekeningen en een paar opgezette exemplaren van de snuiters.

snuiter
Nasobema lyricum (Credits)

Geloof je dit nog allemaal? Ja echt? Hilarisch. De Rhinogradentia zijn jammergenoeg compleet fictief. Het boek Bau und Leben der Rhinogradentia bestaat, maar het is een werk van wetenschappelijke fictie, een hoax dus. Het is geschreven door de zoöloog Gerold Steiner, en Harald Stümpke heeft nooit bestaan. Net als die hele f*cking Hy-yi-yi archipel overigens 😉

Het doel van Steiner was niet alleen om een grap uit te halen en lekker creatief te doen, maar ook om het principe van adaptieve radiatie te illustreren. Net als de Darwinvinken, die vanuit één voorouder allemaal verschillende snavels en leefwijzen ontwikkeld hebben, hebben de snuiters zich in het boek ontwikkeld tot planteneters, vleeseters, parasieten, knaagdierachtige vormen enzovoort. Het feit dat de snuiters uitgerekend hun néus omvormen tot hun belangrijkste orgaan is een beetje vergezocht, maar er zijn genoeg vreemde dingen gebeurd in de geschiedenis van het leven die een revolutie veroorzaakt hebben.

Hopelijk heb je je eventjes verbaasd. En vind je het nu, net als ik, jammer dat de snuiters nooit bestaan hebben 😉

snuiter
Credits

snuiter
Credits

Credits cover image

Verder lezen
Een online Engelstalige bewerking van Bau und Leben der Rhinogradentia

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *